รองเท้าเซฟตี้กันไฟฟ้า ESD / Anti-static ต่างกันอย่างไร

รองเท้าเซฟตี้กันไฟฟ้า ESD / Anti-static ต่างกันอย่างไร (เลือกให้ถูกงาน)

หลายคนค้นหา “รองเท้าเซฟตี้กันไฟฟ้า” แล้วเจอคำว่า ESD กับ Anti-static จนสับสนว่าต่างกันยังไง และควรซื้อแบบไหนให้ตรงหน้างาน ความต่างหลักอยู่ที่ “วัตถุประสงค์” และ “ระดับการควบคุมไฟฟ้าสถิต” ไม่ใช่แค่ชื่อบนกล่อง

1) ESD คืออะไร? (เหมาะกับงานอิเล็กทรอนิกส์/คลีนรูม)

ESD (Electrostatic Discharge) คือการ “คายประจุไฟฟ้าสถิต” ที่เกิดขึ้นเร็วมาก เช่น แตะชิ้นงานแล้วช็อตเบาๆ แต่ช็อตนั้นอาจทำให้ แผงวงจร/IC เสียหาย ได้แม้คนไม่รู้สึก

รองเท้า ESD ถูกออกแบบมาเพื่อ

คายประจุได้ในช่วงที่ควบคุมได้ ช่วยให้สถิตไม่สะสม
ลดความเสี่ยง ชิ้นงานเสีย/ของเสีย/งานเคลม
ทำงานร่วมกับระบบ ESD ทั้งพื้นที่ เช่น พื้น ESD, โต๊ะ ESD, สายรัดข้อมือ

เหมาะกับ: โรงงานอิเล็กทรอนิกส์, ห้องคลีนรูม, ประกอบ PCB, เซมิคอนดักเตอร์, ไลน์แพ็คชิ้นส่วน, คลังสินค้าที่เก็บอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์

2) Anti-static คืออะไร? (เหมาะกับงานทั่วไปที่ต้องลดไฟฟ้าสถิต)

Anti-static คือคุณสมบัติที่ช่วย “ลดการสะสมไฟฟ้าสถิต” เพื่อความปลอดภัยและความสบายในการทำงาน เช่น ลดอาการช็อตจากการเดินบนพื้นแห้ง/พรม/พื้นอีพ็อกซี่บางแบบ

รองเท้า Anti-static จะเน้น

ลดการเกิดสถิตในระดับ ป้องกันพื้นฐาน
เหมาะกับงานอุตสาหกรรมทั่วไปที่ไม่ใช่สายการผลิตอิเล็กทรอนิกส์ละเอียดมาก

เหมาะกับ: โรงงานทั่วไป, คลังสินค้า, งานประกอบทั่วไป, งานแพ็คกิ้งที่ไม่ได้มีความเสี่ยง ESD ต่อชิ้นส่วนสำคัญ

3) สรุปต่างกันแบบเข้าใจง่าย (เลือกให้ถูกใน 30 วินาที)

ถ้าคุณต้อง ปกป้อง “สินค้า/ชิ้นงานอิเล็กทรอนิกส์” → เลือก ESD
ถ้าคุณต้องการ ลดช็อต/ลดสถิตเพื่อความปลอดภัยทั่วไป → เลือก Anti-static
ถ้าทำงานใกล้ ไฟฟ้าแรงดัน/ตู้ไฟ/งานช่างไฟ → ต้องดูรองเท้ามาตรฐานงานไฟฟ้าเฉพาะทางเพิ่ม (ESD/Anti-static ไม่ใช่คำตอบของไฟดูดแรงสูง)

4) เลือกรองเท้าให้ตรงหน้างาน (เช็คลิสต์ก่อนซื้อ)

เช็ค 1: หน้างานเป็น ESD Area ไหม?

มีพื้น ESD, กำหนดโซน ESD, มีการทดสอบ ESD → เลือก ESD

เช็ค 2: งานเกี่ยวกับชิ้นส่วนไวต่อสถิตไหม?

IC, PCB, Sensor, Board → ESD ชัดเจน

เช็ค 3: พื้นที่ทำงานเป็นแบบไหน?

พื้นอีพ็อกซี่/พื้นคลีนรูม/ความชื้นต่ำ → สถิตเกิดง่าย ควรขยับไปทาง ESD

เช็ค 4: ต้องการหัวเหล็ก/คอมโพสิต + กันลื่น + กันทะลุไหม?

เลือกให้ครบตามความเสี่ยงหน้างาน (ESD/Anti-static เป็น “คุณสมบัติเสริม” ไม่ใช่ทั้งหมดของรองเท้าเซฟตี้)

5) งานยอดฮิตในไทยที่ควรเลือกแบบไหน

นิคมอุตสาหกรรม (ชลบุรี/ระยอง/อยุธยา/ปทุมธานี) ที่มีโรงงานอิเล็กทรอนิกส์/ชิ้นส่วน → ESD
คลังสินค้า/โลจิสติกส์/แพ็คกิ้ง ทั่วไป → Anti-static มักเพียงพอ
ไลน์ประกอบที่มี QC เข้ม + ของเสียแพง → เอนไปทาง ESD เพราะคุ้มกว่าที่ปลายทาง

FAQ (คำถามพบบ่อย)

Q1: รองเท้า ESD กับ Anti-static ใช้แทนกันได้ไหม?
A: งานทั่วไปบางเคสใช้แทนได้ แต่ถ้าเป็นโซน ESD หรือทำงานกับอุปกรณ์ไวต่อสถิต ควรใช้ ESD เพื่อความสม่ำเสมอและผ่านข้อกำหนดหน้างาน

Q2: ESD / Anti-static กันไฟดูดได้ไหม?
A: กันได้ในแง่ “ลดสถิต” แต่ ไม่ใช่รองเท้ากันไฟดูดแรงสูง หากทำงานช่างไฟ/ตู้ไฟ ต้องดูมาตรฐานงานไฟฟ้าเฉพาะทางและ PPE อื่นร่วมด้วย

Q3: ทำไมใส่รองเท้า Anti-static แล้วยังโดนช็อต?
A: อาจเกิดจากพื้นไม่รองรับ, ความชื้นต่ำ, เสื้อผ้าสะสมสถิต, หรือรองเท้าสึก/สกปรกทำให้การคายประจุไม่สม่ำเสมอ

Q4: ถ้าเป็นคลีนรูม จำเป็นต้องเป็น ESD ไหม?
A: ส่วนใหญ่คลีนรูมเกี่ยวข้องกับการควบคุมสถิตและคุณภาพชิ้นงาน แนะนำ ESD และควรใช้ร่วมกับพื้น/อุปกรณ์ ESD ตามข้อกำหนดพื้นที่

Q5: เลือกหัวเหล็กหรือคอมโพสิตดีกว่า?
A: งานที่ต้องผ่านเครื่องตรวจ/ต้องการน้ำหนักเบาเลือกคอมโพสิตได้ แต่ดูมาตรฐานกันกระแทกและความสบายร่วมด้วย (ไม่เกี่ยวโดยตรงกับ ESD)

Q6: ต้องดูอะไรบนสเปคก่อนซื้อให้ไม่พลาด?
A: ดูว่าเป็น ESD หรือ Anti-static, เหมาะกับพื้นที่ใช้งาน, คุณสมบัติกันลื่น/กันทะลุ/หัวรองเท้า, และการรับรองตามมาตรฐานที่หน้างานกำหนด