วิธีคำนวณจำนวน Bay และจำนวนระดับของชั้นวางอุตสาหกรรม

การวางแผนติดตั้งชั้นวางอุตสาหกรรมเริ่มต้นจากคำถามว่า “ต้องเก็บสินค้ากี่พาเลท และต้องใช้ชั้นวางกี่ช่อง?” แต่ความจุไม่ได้ขึ้นอยู่กับจำนวนช่องเพียงอย่างเดียว เพราะความสูงสินค้า จำนวนระดับจัดเก็บ และพื้นที่ให้รถยกทำงาน ล้วนมีผลต่อการออกแบบ

บทความนี้อธิบายวิธีคำนวณเบื้องต้นสำหรับ ชั้นวางพาเลทแบบ Selective Rack จัดเก็บลึกหนึ่งพาเลท พร้อมตัวอย่างที่นำไปใช้วางแผนความจุได้ หากเป็น Double Deep, Drive-in หรือ Shuttle Rack ต้องพิจารณาความลึกและรูปแบบการเข้าถึงสินค้าเพิ่มเติม

วิธีคำนวณจำนวน Bay และระดับชั้นวาง

จำนวน Bay ที่ต้องใช้ คำนวณจากจำนวนพาเลทเป้าหมาย หารด้วยความจุต่อ Bay แล้วปัดขึ้นเป็นจำนวนเต็ม โดยความจุต่อ Bay เท่ากับจำนวนพาเลทต่อระดับคูณจำนวนระดับจัดเก็บ ส่วนจำนวนระดับต้องตรวจสอบจากความสูงสินค้ารวมพาเลท ความสูงคาน ระยะยกเข้าออก และความสูงใช้งานจริง

ตัวอย่างเช่น ต้องการเก็บ 240 พาเลท วางได้ระดับละ 2 พาเลท และมี 4 ระดับจัดเก็บ จะต้องใช้ 30 Bay ก่อนตรวจสอบผังพื้นที่และข้อจำกัดหน้างาน

Bay คืออะไร และต่างจากระดับชั้นวางอย่างไร?

Bay คือช่องชั้นวางตามแนวยาว

Bay คือช่องระหว่างเฟรมเสาสองชุดที่อยู่ติดกันตามแนวยาวของแถว โดยหนึ่ง Bay อาจจัดเก็บได้หลายระดับ และแต่ละระดับอาจวางได้หนึ่งพาเลทหรือหลายพาเลท ขึ้นอยู่กับขนาดและพิกัดรับน้ำหนักของชั้นวาง

ระดับคานกับระดับจัดเก็บรวมไม่ใช่จำนวนเดียวกันเสมอไป

ระดับคานหมายถึงระดับที่มีชุดคานรองรับสินค้า ส่วนระดับจัดเก็บรวมอาจนับตำแหน่งวางสินค้าบนพื้นเพิ่มด้วย หากพื้นที่นั้นออกแบบให้ใช้จัดเก็บจริง

เพื่อป้องกันความเข้าใจคลาดเคลื่อน ควรระบุว่า “3 ระดับคาน + 1 ระดับพื้น รวม 4 ระดับจัดเก็บ” แทนคำว่า “ชั้นวาง 4 ชั้น” เพียงอย่างเดียว

ข้อมูลที่ต้องเตรียมก่อนคำนวณชั้นวางอุตสาหกรรม

หากสินค้ามีหลายความสูง ควรแยกกลุ่มก่อนคำนวณ เช่น กลุ่มสูง 1.20 เมตร และกลุ่มสูง 1.80 เมตร เพื่อไม่ให้ทุกช่องต้องเผื่อพื้นที่เท่ากับสินค้าที่สูงที่สุด

วิธีคำนวณจำนวน Bay และจำนวนระดับชั้นวางทีละขั้นตอน

ขั้นตอนที่ 1: กำหนดจำนวนพาเลทเป้าหมาย

เริ่มจากจำนวนพาเลทสูงสุดที่ต้องรองรับ ไม่ใช่เฉพาะยอดเฉลี่ยรายวัน หากต้องการเผื่อการเติบโต ให้กำหนดส่วนเผื่อตามแผนธุรกิจ

ตัวอย่างสมมติ มีสินค้าสูงสุด 200 พาเลท และต้องการเผื่อเพิ่ม 20%

จำนวนพาเลทเป้าหมาย = 200 × 1.20 = 240 พาเลท

อัตรา 20% เป็นเพียงตัวอย่าง ไม่ใช่ค่ามาตรฐานสำหรับทุกคลัง และควรตรวจสอบว่าเป้าหมายที่ได้รับมารวมส่วนเผื่อไว้แล้วหรือไม่

ขั้นตอนที่ 2: กำหนดจำนวนพาเลทต่อระดับ

จำนวนพาเลทต่อระดับต้องพิจารณาทั้งความกว้างสินค้า ระยะห่าง และพิกัดรับน้ำหนักของชุดคาน

ความกว้างช่องสุทธิที่ต้องการ = ความกว้างโหลดทั้งหมด + ระยะห่างระหว่างโหลดทั้งหมด + ระยะเผื่อด้านข้างทั้งสองด้าน

ตัวอย่างสมมติ:

• วาง 2 พาเลทต่อระดับ
• สินค้ารวมพาเลทแต่ละชุดกว้าง 1,100 มม.
• เผื่อด้านข้างข้างละ 100 มม.
• เผื่อระหว่างสินค้า 200 มม.

คำนวณได้ดังนี้:

(2 × 1,100) + (2 × 100) + 200 = 2,600 มม.

ระยะในตัวอย่างใช้เพื่ออธิบายวิธีคิด ต้องยืนยันกับผู้ออกแบบและการใช้งานจริง โดยวัดจากส่วนที่กว้างที่สุดของสินค้า ไม่ใช่ฐานพาเลทเพียงอย่างเดียว แนวทางของ RMI ให้ความสำคัญกับระยะรอบโหลดเพื่อให้วางและนำสินค้าออกได้อย่างปลอดภัย

ขั้นตอนที่ 3: คำนวณจำนวนระดับจากความสูงใช้งาน

ไม่ควรนำความสูงอาคารหารด้วยความสูงสินค้าโดยตรง เพราะต้องเผื่อพื้นที่สำหรับคานและการยกพาเลทเข้าออก

สำหรับกรณีสินค้าสูงเท่ากันทุกระดับและมีระดับพื้น สามารถตรวจสอบความสูงเบื้องต้นได้ด้วยสูตร:

ความสูงยอดสินค้าบนสุด = H + (N − 1) × (H + C + B)

ตัวอย่างสมมติ กำหนดความสูงถึงยอดสินค้าสูงสุดที่อนุญาตไว้ที่ 7,000 มม. หลังหักพื้นที่ที่ต้องเว้นด้านบนแล้ว

ความสูงยอดสินค้าบนสุดเท่ากับ:

1,500 + (4 − 1) × (1,500 + 200 + 150) = 7,050 มม.

จึงยังจัดเก็บ 4 ระดับไม่ได้ภายใต้เงื่อนไขนี้

เมื่อลดเหลือ 3 ระดับ:

1,500 + (3 − 1) × 1,850 = 5,200 มม.

จึงผ่านเงื่อนไขความสูงเบื้องต้น แต่ยังต้องตรวจสอบตำแหน่งรูปรับคานจริง ความสามารถรถยก และโครงสร้าง

หากไม่มีระดับพื้น ให้เริ่มคำนวณจากระดับผิวรองรับสินค้าบนคานล่างสุดแทน หากมีแผ่นรองหรืออุปกรณ์เสริม ต้องรวมความสูงที่เพิ่มขึ้นด้วย

ขั้นตอนที่ 4: คำนวณความจุต่อ Bay และจำนวน Bay

สำหรับ Selective Rack แบบลึกหนึ่งพาเลท ใช้สูตร:

ความจุต่อ Bay = พาเลทต่อระดับ × ระดับจัดเก็บรวม

จำนวน Bay = จำนวนพาเลทเป้าหมาย ÷ ความจุต่อ Bay แล้วปัดขึ้น

ตัวอย่าง ต้องการเก็บ 240 พาเลท วางได้ระดับละ 2 พาเลท และตรวจสอบแล้วว่าจัดเก็บได้ 4 ระดับ:

• ความจุต่อ Bay = 2 × 4 = 8 พาเลท
• จำนวน Bay = 240 ÷ 8 = 30 Bay

หากต้องการเก็บ 250 พาเลท:

• จำนวน Bay = 250 ÷ 8 = 31.25
• ปัดขึ้นเป็น 32 Bay
• ความจุรวม = 32 × 8 = 256 พาเลท

การวาง 3 พาเลทต่อระดับต้องใช้ช่องและชุดคานที่เหมาะสม จึงไม่ควรตัดสินจากจำนวน Bay เพียงอย่างเดียว

ขั้นตอนที่ 5: ตรวจสอบจำนวน Bay ที่ติดตั้งได้จริงต่อแถว

จำนวน Bay ที่ต้องการกับจำนวนที่ติดตั้งได้จริงอาจไม่เท่ากัน ต้องตรวจสอบความยาวภายนอกของแถว รวมเฟรมเสาและพื้นที่เผื่อปลายแถว

กรณีแถวต่อเนื่องที่ใช้เฟรมร่วมกันและแต่ละ Bay มีขนาดเท่ากัน:

ความยาวแถว = (จำนวน Bay × ความกว้างช่องสุทธิ) + [(จำนวน Bay + 1) × ความกว้างเฟรมตามแนวแถว]

ตัวอย่างสมมติ:

• พื้นที่ตามแนวยาว 20,000 มม.
• หักพื้นที่เผื่อและข้อจำกัดแล้ว เหลือ 19,000 มม.
• ช่องสุทธิกว้าง 2,700 มม.
• เฟรมกว้างตามแนวแถว 100 มม.

จึงวางได้ 6 Bay ต่อแถว ตามเงื่อนไขความยาว

หากต้องใช้ 30 Bay จะต้องมีแถวเดี่ยวขนาด 6 Bay จำนวน 5 แถว แต่ต้องตรวจสอบความกว้างคลัง ทางเดินรถยก ทางข้าม และพื้นที่รับ–จ่ายสินค้าเพิ่มเติม

ควรใช้มิติจากแบบผู้ผลิต เพราะขนาดในใบเสนอราคาอาจหมายถึงความยาวคาน ช่องสุทธิ หรือระยะภายนอก ซึ่งใช้แทนกันโดยตรงไม่ได้

ขั้นตอนที่ 6: ตรวจสอบน้ำหนักและเงื่อนไขใช้งาน

หากพาเลทหนักรวมชุดละ 800 กก. และวาง 2 พาเลทบนระดับคานเดียวกัน:

น้ำหนักรวมต่อระดับคาน = 2 × 800 = 1,600 กก.

ตัวเลขนี้เป็นน้ำหนักที่ต้องแจ้งผู้ออกแบบ ไม่ใช่ข้อสรุปว่าคานหรือเสารุ่นใดรับได้ ต้องตรวจสอบชุดคาน เฟรม จุดต่อ ฐานยึด และรูปแบบการจัดระดับ โดยป้ายพิกัดน้ำหนักต้องสอดคล้องกับชั้นวางที่ติดตั้งจริง

พื้นอาคารต้องประเมินการรับแรงจากชั้นวางและสินค้า รวมถึงสภาพและความหนาของพื้น ไม่ควรตัดสินจากน้ำหนักเฉลี่ยต่อพื้นที่เพียงค่าเดียว

วิธีคำนวณเมื่อแต่ละโซนมีจำนวนระดับไม่เท่ากัน

ให้คำนวณความจุแต่ละโซนแยกกัน แล้วนำมารวม ไม่ควรใช้จำนวนระดับสูงสุดคูณทุก Bay

แม้มี 30 Bay เหมือนตัวอย่างก่อนหน้า แต่ความจุเหลือ 188 พาเลท เพราะจำนวนระดับต่างกัน หากบางช่องต้องเว้นเป็นทางผ่านหรือใช้งานไม่ได้ ต้องหักออกด้วย

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการคำนวณชั้นวางอุตสาหกรรม

ลืมรวมความสูงและขนาดของพาเลท

การวัดเฉพาะตัวสินค้าอาจทำให้กำหนดระดับคานต่ำเกินไป ควรวัดความสูงตั้งแต่ฐานพาเลทถึงยอดสินค้า รวมถึงส่วนที่ยื่นออกด้านข้าง

นับระดับพื้นที่ใช้งานไม่ได้

ตำแหน่งพื้นบางช่องอาจเป็นทางผ่านหรือมีสิ่งกีดขวาง จึงไม่ควรนำมารวมเป็นความจุจัดเก็บ

นับแถวหน้าหลังซ้ำ

ชั้นวางแบบหันหลังชนกันต้องกำหนดวิธีนับ Bay ให้ชัดเจน หากนับครบทั้งสองฝั่งแล้ว ไม่ต้องคูณสองซ้ำอีก

ใช้ความสูงอาคารแทนความสูงใช้งานจริง

ต้องพิจารณาคานอาคาร ท่อ ระบบดับเพลิง และระยะที่ต้องเว้นด้านบน ก่อนกำหนดตำแหน่งยอดสินค้าสูงสุด

คิดว่าตำแหน่งว่างทุกจุดใช้แทนกันได้

การแยก SKU ล็อตสินค้า หรือความสูงพาเลท อาจทำให้ตำแหน่งว่างบางจุดใช้กับสินค้าที่เข้ามาไม่ได้ ความจุบนแบบจึงควรพิจารณาควบคู่กับวิธีบริหารคลัง

สิ่งที่ควรตรวจสอบก่อนสั่งผลิตชั้นวาง

ก่อนสั่งผลิต ควรมีทั้งผังมองจากด้านบนและรูปด้านแสดงระดับคาน พร้อมระบุขนาดสินค้า น้ำหนัก และจำนวนตำแหน่งพาเลทให้ตรงกัน

ผังด้านบนช่วยตรวจจำนวนแถวและทางเดิน ส่วนรูปด้านช่วยตรวจระดับคานและความสูงสินค้า เมื่อพิจารณาร่วมกันจึงจะเห็นว่าชั้นวางเก็บได้ตามเป้าหมายและใช้งานได้ในพื้นที่จริงหรือไม่

FAQ: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับจำนวน Bay และระดับชั้นวาง

ชั้นวาง 1 Bay เก็บได้กี่พาเลท?

ขึ้นอยู่กับจำนวนพาเลทต่อระดับและจำนวนระดับจัดเก็บ สำหรับ Selective Rack แบบลึกหนึ่งพาเลท หากวางได้ระดับละ 2 พาเลท และมี 4 ระดับจัดเก็บ จะเก็บได้ 8 พาเลทต่อ Bay

ระดับพื้นต้องนับรวมในความจุหรือไม่?

นับรวมได้เมื่อพื้นที่พื้นภายใน Bay ถูกออกแบบและใช้จัดเก็บพาเลทจริง หากเป็นทางผ่านหรือพื้นที่ห้ามวางสินค้า ต้องไม่นับเป็นตำแหน่งจัดเก็บ

คำนวณจำนวน Bay แล้วได้ทศนิยมต้องทำอย่างไร?

ต้องปัดขึ้นเป็นจำนวนเต็ม เช่น ต้องการ 250 พาเลท และเก็บได้ 8 พาเลทต่อ Bay จะได้ 31.25 Bay จึงต้องใช้ 32 Bay ซึ่งมีความจุรวม 256 พาเลท

ใช้ความสูงอาคารหารความสูงสินค้าเพื่อหาจำนวนระดับได้หรือไม่?

ใช้โดยตรงไม่ได้ ต้องรวมความสูงพาเลท ความสูงคาน ระยะยกเข้าออก และพื้นที่ที่ต้องเว้นด้านบน พร้อมตรวจสอบความสามารถรถยกและตำแหน่งคานจริง

ถ้าแต่ละโซนมีจำนวนระดับต่างกัน คำนวณความจุอย่างไร?

คำนวณจำนวน Bay คูณพาเลทต่อระดับคูณจำนวนระดับของแต่ละโซน แล้วนำความจุทุกโซนมารวมกัน โดยหักตำแหน่งที่ใช้งานไม่ได้ออก

เพิ่มระดับคานแล้วจะเพิ่มความจุได้ทันทีหรือไม่?

ไม่ได้ ต้องตรวจสอบพิกัดรับน้ำหนักของโครงสร้าง ระยะว่าง ความสามารถรถยก และพื้นอาคารก่อนเพิ่มหรือปรับระดับคาน

#ชั้นวางอุตสาหกรรม #คำนวณBay #ชั้นวางพาเลท #PalletRack #SelectiveRack #ออกแบบคลังสินค้า #ระบบจัดเก็บสินค้า

💬 ปรึกษาระบบชั้นวางพาเลททาง LINE
👉 https://page.line.me/002dihds

💬 Facebook Fanpage
👉 https://www.facebook.com/hachiko.safety/

🏗️ บริการออกแบบ–ติดตั้งระบบคลังสินค้าอัตโนมัติ
👉 https://hachikosafety.com/pages/ระบบคลังสินค้าอัตโนมัติ

🏗️ บริการออกแบบ–ติดตั้งระบบชั้นวางสินค้าอุตสาหกรรม
👉 https://hachikosafety.com/pages/installation-rack

📦 ดูสินค้า: ชั้นเหล็กวางของ / ชั้นวางพาเลท / ชั้นวางของเหล็ก / ชั้นวางอุตสาหกรรม
👉 https://hachikosafety.com/pages/ชั้นวางของอุตสาหกรรม-ชั้นวางของเหล็ก

🛒 ดูสินค้าชั้นวางทั้งหมด
👉 https://hachikosafety.com/collections/ชั้นวางสินค้า