หน้ากากกันสารเคมีมีกี่ประเภท? และแต่ละแบบต่างกันยังไง

หน้ากากกันสารเคมีมีหลายประเภท โดยแบ่งได้ตามระดับการป้องกัน เช่น หน้ากากกรองฝุ่น/ละอองสารเคมี หน้ากากครึ่งหน้า (Half Face Respirator) หน้ากากเต็มหน้า (Full Face Respirator) หน้ากากแบบใช้แล้วทิ้งชนิดกันไอระเหย และหน้ากากระบบจ่ายอากาศ (PAPR หรือ Supplied Air) ซึ่งแต่ละแบบต่างกันที่ความสามารถในการป้องกันไอระเหย ก๊าซพิษ ละอองเคมี และการปกป้องดวงตา การเลือกใช้หน้ากากที่เหมาะสมต้องดูชนิดสารเคมี ความเข้มข้น ระยะเวลาทำงาน และประเภทตลับกรอง เพื่อให้ปลอดภัยสูงสุดในการทำงานโรงงาน ห้องพ่นสี งานทำความสะอาดสารเคมี และคลังสินค้าอุตสาหกรรม

ทำไม “หน้ากากกันสารเคมี” ถึงสำคัญในโรงงานและคลังสินค้า?

สารเคมีอันตรายในโรงงานไม่ได้มีแค่ “กลิ่นแรง” แต่สามารถทำให้เกิดผลกระทบได้ทันที เช่น

เวียนหัว คลื่นไส้ หมดสติ
แสบตา ระคายเคืองทางเดินหายใจ
ปอดอักเสบ หรือสะสมจนเป็นโรคเรื้อรัง
ผิวหนังไหม้จากไอระเหยหรือฝอยละออง

ดังนั้นหน้ากากกันสารเคมีจึงเป็นอุปกรณ์ PPE ที่จำเป็นมากในงานอุตสาหกรรม

หน้ากากกันสารเคมีมีกี่ประเภท? (สรุปภาพรวม)

โดยทั่วไป “หน้ากากกันสารเคมี” แบ่งออกได้ 6 ประเภทหลัก ตามระดับการป้องกัน

1) หน้ากากอนามัย / หน้ากากผ้า (ไม่เหมาะกับสารเคมี)

หน้ากากแบบนี้ใช้ป้องกันฝุ่นทั่วไป หรือเชื้อโรคระดับเบื้องต้นเท่านั้น

❌ ไม่สามารถป้องกัน

ไอระเหยสารเคมี
ก๊าซพิษ
สารทำละลาย เช่น ทินเนอร์ แอลกอฮอล์ อะซิโตน

📌 เหมาะกับ: งานทั่วไป ไม่ใช่งานสารเคมีจริงจัง

2) หน้ากากกรองฝุ่น (Disposable Dust Mask เช่น N95 / P1 P2 P3)

หน้ากากชนิดนี้เป็นแบบใช้แล้วทิ้ง เน้นกรอง “ฝุ่นและละออง” เป็นหลัก

✅ ป้องกันได้

ฝุ่นละเอียด
ละอองฟุ้งกระจายบางชนิด
ผงเคมี (บางประเภท)

❌ ป้องกันไม่ได้

ไอระเหย (Vapor)
ก๊าซพิษ (Gas)

📌 เหมาะกับ: งานผงเคมี, งานขัด, งานทำความสะอาดพื้นที่มีฝุ่นปนสารเคมี

3) หน้ากากครึ่งหน้า (Half Face Respirator)

เป็นหน้ากากแบบ “Reusable” ใช้ซ้ำได้ ต้องใส่ร่วมกับ ตลับกรองสารเคมี (Cartridge)

✅ จุดเด่น

กรองไอระเหยได้ (ขึ้นอยู่กับตลับกรอง)
ประหยัดกว่าแบบใช้แล้วทิ้ง
เหมาะกับงานโรงงานทั่วไป

❌ ข้อจำกัด

ไม่ป้องกันดวงตา
ถ้าเป็นสารเคมีระคายเคืองตา ต้องใส่แว่นครอบตาเพิ่ม

📌 เหมาะกับ: งานพ่นสี, งานใช้ทินเนอร์, งานทำความสะอาดสารเคมี, งานในคลังสินค้าอุตสาหกรรม

4) หน้ากากเต็มหน้า (Full Face Respirator)

เป็นหน้ากากที่ปิดทั้งใบหน้า พร้อมเลนส์ใส ป้องกันระบบหายใจและดวงตาในตัวเดียว

✅ จุดเด่น

ป้องกันไอระเหย + ก๊าซ + ละออง
ป้องกันตาและใบหน้า
เหมาะกับงานความเสี่ยงสูง

❌ ข้อควรระวัง

ราคาแพงกว่า
ต้องดูแลเลนส์และซีลให้แน่น
ต้องเลือกตลับกรองให้ถูกชนิดสารเคมี

📌 เหมาะกับ: ห้องพ่นสี, งานสารเคมีแรง, งานในพื้นที่อับอากาศบางกรณี (แต่ต้องประเมิน O2)

5) หน้ากากกรองสารเคมีแบบใช้แล้วทิ้ง (Disposable Chemical Respirator)

บางรุ่นจะมี “ตลับกรองติดมากับหน้ากาก” ไม่สามารถเปลี่ยนตลับได้

✅ จุดเด่น

สะดวก ไม่ต้องประกอบ
เหมาะกับใช้งานเป็นครั้งคราว
เหมาะกับบริษัทที่ต้องการลดภาระการดูแลอุปกรณ์

❌ ข้อจำกัด

อายุการใช้งานสั้น
ถ้าตลับหมด ต้องทิ้งทั้งชิ้น
ไม่เหมาะกับงานหนักต่อเนื่อง

📌 เหมาะกับ: งานซ่อมบำรุง, งานฉีดพ่นสั้นๆ, งานชั่วคราว

6) หน้ากากระบบจ่ายอากาศ (PAPR / Supplied Air Respirator)

เป็นระบบขั้นสูงที่ใช้พัดลมช่วยส่งอากาศ หรือจ่ายอากาศจากภายนอก

6.1 PAPR (Powered Air Purifying Respirator)

เป็นหน้ากากที่มีแบตเตอรี่และพัดลมช่วยดูดอากาศผ่านไส้กรอง

✅ จุดเด่น

หายใจง่ายกว่า
เหมาะกับงานหนัก ใช้เวลานาน
ลดความอึดอัด

📌 เหมาะกับ: โรงงานเคมี, ห้องแลป, งานสารเคมีต่อเนื่อง

6.2 Supplied Air (ระบบต่อสายลมจากภายนอก)

ใช้ท่อส่งอากาศสะอาดจากแหล่งภายนอก

✅ จุดเด่น

ปลอดภัยสูงสุด
ใช้ได้ในพื้นที่มีสารพิษเข้มข้นสูง

📌 เหมาะกับ: งานถังสารเคมี, confined space, พื้นที่เสี่ยงขาดออกซิเจน

ความแตกต่างสำคัญของหน้ากากกันสารเคมีแต่ละแบบ

สรุปให้เข้าใจง่าย

ประเภทหน้ากาก	ป้องกันไอระเหย	ป้องกันก๊าซพิษ	ป้องกันดวงตา	ใช้ซ้ำได้
หน้ากากผ้า/อนามัย	❌	❌	❌	✔
N95/P1/P2/P3	❌	❌	❌	❌
Half Face	✔ (ขึ้นกับตลับ)	✔ (ขึ้นกับตลับ)	❌	✔
Full Face	✔	✔	✔	✔
Disposable Chemical	✔ (บางชนิด)	✔ (บางชนิด)	❌	❌
PAPR / Supplied Air	✔✔✔	✔✔✔	✔ (ส่วนใหญ่)	✔