ชั้นวางของเหล็กสำหรับร้านวัสดุก่อสร้าง เลือกยังไงให้รับน้ำหนักได้จริง

ชั้นวางของเหล็กสำหรับร้านวัสดุก่อสร้าง เลือกยังไงให้ “รับน้ำหนักได้จริง”

ร้านวัสดุก่อสร้างไม่ได้ขายของเบา ๆ แบบสินค้าแฟชั่น แต่เป็นสินค้าที่ “หนัก-ทิ่ม-คม-เป็นถุง-เป็นม้วน-เป็นเหล็กเส้น” การเลือกชั้นวางเหล็กผิดสเปกเสี่ยงทั้ง ชั้นแอ่น/ทรุด สินค้าร่วง ลูกค้าและพนักงานบาดเจ็บ และยังทำให้พื้นที่หน้าร้านรก หยิบของช้า ขายยากขึ้น บทความนี้สรุปวิธีเลือกชั้นวางเหล็กให้รับน้ำหนักได้จริง ใช้งานคุ้ม และปลอดภัย

1) เข้าใจ “น้ำหนักจริง” ของสินค้าก่อน

อย่าเดาจากความรู้สึก ให้ไล่ประเภทสินค้าหนัก ๆ ของร้าน เช่น

• ปูนถุง 40–50 กก./ถุง (วางซ้อนหลายถุงน้ำหนักพุ่งเร็วมาก)

• สี/กาว/เคมีภัณฑ์ (หนักรวมต่อชั้นสูง + เสี่ยงหก)

• เหล็กเส้น/ท่อ/แป๊บ/ราง (ยาวและมีแรงงัด ต้องใช้คานรองรับ)

• กระเบื้อง/หิน/แผ่นไฟเบอร์ซีเมนต์ (น้ำหนักมากและต้องวางแบบแผ่น)

• อุปกรณ์ช่างเป็นกล่อง (รวม ๆ ก็หนัก โดยเฉพาะวางเต็มชั้น)

ทิป: ให้ทำ “Top 20 สินค้าหนักสุด” ของร้าน พร้อมน้ำหนัก/หน่วย เพื่อใช้กำหนดสเปกชั้นวาง

2) แยก 3 ค่าให้ชัด: รับน้ำหนัก “ต่อชั้น / ต่อยูนิต / ต่อจุด”

คำว่า “รับน้ำหนักได้ 200 กก.” ต้องถามเพิ่มว่า

• 200 กก./ชั้น หรือ 200 กก./ทั้งชุด

• เป็นน้ำหนัก กระจายเต็มพื้นที่ (UDL) หรือวาง จุดเดียว (Point Load)

• ทดสอบที่ระยะคานเท่าไร และระยะชั้นกว้างเท่าไร

สินค้าวัสดุก่อสร้างมักเป็น “Point Load” เช่น วางถังสีรวมกอง หรือวางเหล็กเส้นเป็นจุด ๆ
ดังนั้นชั้นวางที่รับแบบกระจายได้สูง แต่รับจุดเดียวได้น้อย ก็อาจ “แอ่น” ได้

3) เลือกประเภทชั้นวางให้เหมาะกับของหนัก

A) ชั้นวางพาเลท (Pallet Rack / Selective Rack)
เหมาะ: ของหนักมาก ยกด้วยโฟล์คลิฟท์/แฮนด์ลิฟท์ วางพาเลทปูน/กระเบื้อง
จุดเด่น: รับน้ำหนักสูง ปลอดภัยเมื่อประกอบถูกต้อง ขยายเป็นแถวได้
ต้องมี: พื้นที่ทางเดินรถยก + กันชนเสา + คานล็อก + ป้ายรับน้ำหนัก

B) ชั้นเหล็กแบบคานหนัก (Longspan / Heavy Duty Shelving)
เหมาะ: หน้าร้าน/หลังร้านที่หยิบมือ วางถังสี เครื่องมือ กล่องอะไหล่
จุดเด่น: รับหนักกว่า boltless ทั่วไป ปรับชั้นได้
ควรเลือก: คานหนา + มีค้ำกลาง + แผ่นชั้นเหล็กหนา/ไม้หนา

C) ชั้น Boltless (เหมาะ “กลาง ๆ”)
เหมาะ: สินค้ากล่อง/ถุงที่ไม่หนักสุด และต้องปรับชั้นบ่อย
จุดเด่น: คุ้มงบ ประกอบง่าย
ข้อควรระวัง: ของหนักมากหรือเป็นจุดเดียวเสี่ยงแอ่น ต้องเลือกเสา/คานหนาจริง และอย่าโอเวอร์โหลด

D) แร็ควางเหล็กยาว (Cantilever Rack)
เหมาะ: เหล็กเส้น ท่อ แป๊บ ไม้ แผ่นยาว
จุดเด่น: รองรับของยาว ปลอดภัยกว่าเอาของยาวไปวางชั้นทั่วไป
ข้อควรมี: แขนรับน้ำหนักตามสเปก + กันตก + ยึดฐานแน่น

4) เช็ก “โครงสร้าง” ให้ดูออกว่าอันไหนรับหนักได้จริง

เวลาซื้อให้ดู 6 จุดนี้

1. เสา (Upright/Column) หนาไหม? มีรู/ลายปั๊มแข็งแรงหรือบาง ๆ

2. คาน (Beam) เป็นคานกล่อง/คานพับ? มีความสูงคานพอไหม

3. ตัวล็อก/สลัก มี safety lock กันคานหลุดหรือเปล่า

4. ค้ำกลาง/ค้ำยันทแยง ช่วยลดอาการโยก โดยเฉพาะชั้นสูง

5. แผ่นชั้น (Decking) เหล็กหนา/ไม้หนา และมีค้ำรองด้านล่าง

6. ฐาน/เพลท/การยึดพื้น ของหนักควรมี base plate และยึดพุกตามเหมาะสม

5) กฎง่าย ๆ กันชั้นแอ่นและกันอันตราย

• วางของหนักไว้ ชั้นล่างสุด เสมอ (ลดจุดศูนย์ถ่วง)

• ของหนัก “จุดเดียว” ให้มี ค้ำกลาง หรือแผ่นรองกระจายน้ำหนัก

• อย่าให้ของยาว “ยื่นคาน” เกินสเปก → ใช้ cantilever หรือเพิ่มคานรอง

• เว้นทางเดินให้หยิบของ/เข็นของได้ ไม่ชนชั้นจนเสียรูป

• ติดป้าย โหลดรับน้ำหนักสูงสุด/ชั้น ที่เห็นชัด

• ถ้าร้านมีรถยก/รถเข็นหนัก ควรทำ กันชนเสา (Protector)

6) คำนวณสเปกแบบเร็ว (ใช้ได้จริง)

• ประเมินน้ำหนักรวมต่อชั้น = (น้ำหนัก/ชิ้น) × (จำนวนชิ้นที่วางจริง)
  แล้วบวกเผื่อ 20–30% สำหรับการเติมของ/วางซ้อน

• ถ้าสินค้าเป็นจุดเดียว (เช่น ถังสีรวมกอง) ให้เผื่อเพิ่มอีก
  และเลือกชั้นที่มีค้ำรองชัดเจน

7) เลือกให้คุ้ม: หน้าร้าน vs หลังร้าน

• หน้าร้าน เน้นหยิบง่าย สวย เป็นระเบียบ ปลอดภัยลูกค้า → longspan/boltless เกรดดี + ป้ายชัด

• หลังร้าน/สต็อก เน้นรับหนัก+จัดเก็บแน่น → pallet rack / cantilever / heavy duty ตามประเภทสินค้า

สรุป

ชั้นวางเหล็กสำหรับร้านวัสดุก่อสร้างต้องเลือกจาก “น้ำหนักจริงของสินค้า” และดูสเปกแบบแยก ต่อชั้น/ต่อยูนิต/ต่อจุด เลือกประเภทให้ตรงของหนัก (พาเลทแร็ค/คานหนัก/แร็คของยาว) และเสริมความปลอดภัยด้วยค้ำยึด ป้ายโหลด และกันชนเสา จะได้ชั้นที่ รับน้ำหนักได้จริง ใช้ได้นาน และลดความเสี่ยงอุบัติเหตุ ในร้าน