Clear Height คืออะไร? วิธีวัดก่อนออกแบบชั้นวางของอุตสาหกรรมและ Pallet

Clear Height คืออะไร?

Clear Height คือ ระยะความสูงในแนวดิ่งจากระดับพื้นสำเร็จของคลังสินค้า ไปจนถึงจุดกีดขวางถาวรที่อยู่ต่ำที่สุดเหนือพื้นที่นั้น เช่น คานโครงสร้าง ท่อดับเพลิง ท่อระบบปรับอากาศ รางไฟ หรือส่วนของโครงหลังคา

ตัวเลขนี้เป็นข้อมูลสำคัญก่อนออกแบบ ชั้นวางของอุตสาหกรรมหรือ Pallet Rack เพราะความสูงอาคารที่ระบุในแบบ เช่น 10 เมตร ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถติดตั้ง Rack สูง 10 เมตรได้ทันที

ผู้ออกแบบยังต้องพิจารณาอย่างน้อย 4 เรื่อง ได้แก่

• จุดกีดขวางเหนือศีรษะ

• ระบบดับเพลิงและ Sprinkler

• ความสูงของสินค้าและพาเลท

• ความสามารถในการยกของ Forklift หรืออุปกรณ์ขนถ่าย

ดังนั้น ก่อนออกแบบ Rack ควรวัด Clear Height จากพื้นที่จริง ไม่ควรดูเฉพาะความสูงอาคารจากแบบก่อสร้าง

Clear Height ต่างจากความสูงอาคารอย่างไร?

หนึ่งในความเข้าใจผิดที่พบได้บ่อยในการวาง Layout คลังสินค้า คือการนำ Building Height หรือความสูงหลังคา ไปใช้เป็นความสูงสำหรับออกแบบ Rack โดยตรง

ในความเป็นจริงทั้งสองค่าไม่เหมือนกัน

ตัวอย่างเช่น

อาคารอาจมีความสูงหลังคา 10 เมตร แต่มีท่อ Sprinkler ต่ำสุดอยู่ที่ 8.8 เมตร

พื้นที่ดังกล่าวจึงไม่ควรใช้ 10 เมตรเป็นข้อมูลตั้งต้นในการกำหนดความสูง Rack แต่ต้องพิจารณาจากระดับประมาณ 8.8 เมตรร่วมกับระยะปลอดภัยและเงื่อนไขระบบดับเพลิง

ทำไม Clear Height จึงสำคัญต่อการออกแบบชั้นวางของอุตสาหกรรม?

Clear Height ไม่ได้มีผลแค่เรื่องว่า “Rack สูงได้แค่ไหน” แต่ยังมีผลต่อจำนวนพาเลทที่คลังสินค้าสามารถจัดเก็บได้ทั้งหมด

1. ใช้กำหนดจำนวนระดับของ Rack

สมมติสินค้าพร้อมพาเลทสูงประมาณ 1.50 เมตร

หากพื้นที่รองรับการจัดเก็บได้ประมาณ 6 เมตร อาจออกแบบได้ 3 ระดับ แต่หาก Clear Height เพิ่มขึ้น อาจมีโอกาสเพิ่มเป็น 4 ระดับได้

เพียงเพิ่ม Storage Level ได้อีก 1 ระดับ ก็สามารถเพิ่มความจุคลังสินค้าได้อย่างมีนัยสำคัญโดยไม่ต้องเพิ่มพื้นที่อาคาร

2. ป้องกัน Rack ชนคานหรือระบบงานอาคาร

ภายในโกดังไม่ได้มีเพียงหลังคา แต่ยังมีระบบอื่นอยู่เหนือพื้นที่จัดเก็บ เช่น

• คานโครงสร้าง

• Roof Truss

• ท่อ Sprinkler

• Sprinkler Head

• ท่อดับเพลิง

• Cable Tray

• โคมไฟ

• ท่อ HVAC

• Duct

• ท่อ Utility

• Crane หรืออุปกรณ์เหนือศีรษะ

ดังนั้นการวัดเพียงตำแหน่งเดียวกลางโกดังอาจไม่เพียงพอ

3. มีผลต่อระบบ Sprinkler

สำหรับคลังสินค้าที่ใช้ Rack สูง การออกแบบระบบดับเพลิงต้องพิจารณาร่วมกับ ประเภทสินค้า รูปแบบการจัดเก็บ ความสูงจัดเก็บ และชนิดระบบ Sprinkler

ในคลังสินค้าบางประเภทอาจต้องพิจารณา In-Rack Sprinkler หรือระบบป้องกันอัคคีภัยรูปแบบอื่นเพิ่มเติม จึงไม่ควรกำหนดความสูง Rack โดยดูจากพื้นที่ว่างใต้หลังคาเพียงอย่างเดียว

การออกแบบระบบ Rack สำหรับคลังสินค้าจัดเก็บสูงจึงควรประสานกับวิศวกรระบบป้องกันอัคคีภัยตั้งแต่ช่วงออกแบบ Layout

4. มีผลต่อการเลือก Forklift

แม้พื้นที่อาคารจะสามารถติดตั้ง Rack สูงได้ แต่ Forklift เดิมของคลังสินค้าอาจยกสินค้าไม่ถึงระดับที่ต้องการ

จึงต้องตรวจสอบข้อมูล เช่น

• Maximum Lift Height

• ความสูงเสา Mast

• Residual Capacity

• น้ำหนักพาเลท

• Load Center

• ความกว้างทางเดิน

• ประเภท Forklift

โดยเฉพาะ Rack ระดับสูง การยกสูงขึ้นสามารถทำให้ความสามารถในการรับน้ำหนักของรถลดลงได้ตาม Specification ของรถแต่ละรุ่น

Clear Height วัดจากตรงไหน?

หลักง่ายที่สุดคือ

วัดจาก Finished Floor Level หรือระดับพื้นใช้งานจริง ไปยังส่วนล่างสุดของสิ่งกีดขวางเหนือพื้นที่นั้น

ตัวอย่างเช่น

ถ้าวัดได้

• หลังคา = 10.00 เมตร

• คาน = 9.20 เมตร

• โคมไฟ = 9.00 เมตร

• ท่อระบบ = 8.80 เมตร

จุดที่ควรนำมาพิจารณาเป็น Clear Height ของพื้นที่นั้นคือประมาณ 8.80 เมตร

เพราะเป็นจุดกีดขวางที่ต่ำที่สุด

อย่างไรก็ตาม หากท่อดังกล่าวอยู่เฉพาะบางส่วนของอาคาร ควรแบ่งพื้นที่ออกเป็น Zone แทนการกำหนด Clear Height ทั้งคลังด้วยค่าเดียว

วิธีวัด Clear Height ก่อนออกแบบ Rack

Step 1: กำหนดระดับพื้นอ้างอิง

เริ่มจาก Finished Floor Level (FFL) หรือพื้นจริงที่จะใช้ติดตั้ง Rack

ไม่ควรเริ่มวัดจากพื้นโครงสร้างหากภายหลังยังมีงาน

• เทopping

• ปรับระดับพื้น

• Epoxy

• Raised Floor

• งานพื้นเพิ่มเติม

เพราะระดับสุดท้ายอาจเปลี่ยนไป

Step 2: ตรวจสอบโครงสร้างหลังคา

สำรวจว่าอาคารใช้โครงสร้างประเภทใด เช่น

• คอนกรีต

• Steel Truss

• Portal Frame

• หลังคาลาดเอียง

• หลังคาโค้ง

โดยเฉพาะหลังคาลาดเอียง ค่า Clear Height ของแต่ละตำแหน่งอาจแตกต่างกันมาก

ดังนั้นอย่าวัดเพียงจุดกลางอาคาร

Step 3: ตรวจหาจุดกีดขวางทั้งหมด

สำรวจพื้นที่เหนือบริเวณที่จะติดตั้ง Rack โดยเฉพาะ

งานโครงสร้าง

• Beam

• Truss

• Bracing

ระบบดับเพลิง

• Fire Pipe

• Sprinkler

• In-Rack Sprinkler

ระบบไฟฟ้า

• Lighting

• Cable Tray

• Busway

ระบบเครื่องกล

• Air Duct

• HVAC

• Utility Pipe

จากนั้นระบุระดับของแต่ละระบบลงใน Layout

Step 4: วัดหลายตำแหน่ง

คลังสินค้าขนาดใหญ่ไม่ควรวัด Clear Height เพียง 1–2 จุด

แนะนำให้แบ่งพื้นที่เป็น Grid หรือ Zone เช่น

• Zone A

• Zone B

• Zone C

• Zone D

แล้วเก็บระดับต่ำสุดของแต่ละพื้นที่

ตัวอย่าง

วิธีนี้ช่วยให้ผู้ออกแบบสามารถกำหนด Rack Height แตกต่างกันตามแต่ละ Zone และใช้พื้นที่แนวดิ่งได้มีประสิทธิภาพมากกว่า

อุปกรณ์ที่ใช้วัด Clear Height

สำหรับการ Survey เบื้องต้นสามารถใช้

Laser Distance Meter

เหมาะที่สุดสำหรับวัดความสูง เนื่องจากวัดได้รวดเร็วและลดความคลาดเคลื่อนเมื่อเทียบกับการใช้ตลับเมตรในพื้นที่สูง

Laser Level

เหมาะสำหรับตรวจสอบระดับของหลายตำแหน่ง โดยเฉพาะงานที่ต้องการเปรียบเทียบระดับคานและระบบงานอาคาร

Measuring Tape

ใช้ตรวจสอบระยะสั้นหรือยืนยันค่าบางตำแหน่ง

แบบอาคาร / As-Built Drawing

ช่วยระบุตำแหน่ง Beam, Column และระบบ MEP แต่ควรตรวจพื้นที่จริงประกอบเสมอ เพราะงานหน้างานอาจแตกต่างจาก Drawing เดิม

ข้อมูลอะไรที่ต้องมีนอกจาก Clear Height?

การออกแบบชั้นวางสินค้าไม่สามารถใช้ Clear Height เพียงข้อมูลเดียวได้

ข้อมูลสำคัญที่ควรเก็บก่อนออกแบบมีดังนี้

เมื่อข้อมูลเหล่านี้ครบ ผู้ออกแบบจึงสามารถประเมินจำนวน Bay จำนวน Level และ Pallet Position ได้แม่นยำขึ้น

ตัวอย่างการนำ Clear Height ไปออกแบบ Rack

สมมติคลังสินค้าแห่งหนึ่งมี

Clear Height = 8.50 เมตร

และจัดเก็บพาเลทสูง

Pallet + Product = 1.60 เมตร

ไม่ได้หมายความว่าเราจะนำ

8.50 ÷ 1.60

แล้วสรุปว่าสามารถทำได้ 5 ระดับทันที

เพราะยังต้องเผื่อพื้นที่สำหรับ

• Beam

• ระยะยกและวางพาเลท

• ระยะเหนือสินค้า

• ระบบ Sprinkler

• โครงสร้าง Rack

• Tolerance

• ระบบอาคาร

• ข้อจำกัด Forklift

จึงต้องจัด Layout ในแนวดิ่งหรือ Rack Elevation ก่อนตัดสินใจจำนวน Level จริง

อย่าใช้ Clear Height ต่ำสุดของทั้งโกดังแบบเหมารวมเสมอไป

สมมติหลังคาคลังสินค้าเป็นทรงลาดเอียง

ด้านหนึ่งมี Clear Height 6 เมตร
ตรงกลางมี Clear Height 8 เมตร
อีกด้านมี Clear Height 6 เมตร

หากใช้ค่า 6 เมตรออกแบบ Rack ทั้งอาคาร อาจทำให้พื้นที่กลางอาคารที่สูงถึง 8 เมตรไม่ได้ถูกใช้เต็มประสิทธิภาพ

ทางเลือกที่ดีกว่าอาจเป็น

• Zone A → Rack 3 Levels

• Zone B → Rack 4 Levels

• Zone C → Rack 3 Levels

แต่ต้องตรวจสอบการปฏิบัติงาน Forklift ระบบดับเพลิง และโครงสร้าง Rack ร่วมกันด้วย

Clear Height มาก แปลว่าใส่ Rack สูงได้เสมอหรือไม่?

ไม่เสมอไป

แม้อาคารจะมี Clear Height สูง แต่ยังมีปัจจัยที่อาจจำกัด Rack Height เช่น

Forklift ยกไม่ถึง

Rack สูง 10 เมตร แต่ Reach Truck ยกสินค้าได้เพียงประมาณ 8 เมตร ก็ไม่สามารถใช้พื้นที่ด้านบนได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ระบบ Sprinkler ไม่รองรับ

Storage Height ที่เพิ่มขึ้นอาจทำให้ต้องทบทวนการออกแบบระบบป้องกันอัคคีภัย

พื้นรับ Load ไม่เพียงพอ

Rack ที่สูงขึ้นหมายถึงจำนวนสินค้าและน้ำหนักที่ลงสู่ Upright เพิ่มขึ้น จึงต้องตรวจสอบ Slab และ Anchor Design

อาคารมี Bracing หรือระบบงานขวาง

บางจุดอาจมี Clear Height สูง แต่เส้นทางของ Rack ถูกจำกัดจากโครงสร้างอาคาร

Clear Height กับความสูงของสินค้า ต้องดูคู่กัน

Clear Height เท่ากันไม่ได้หมายความว่าทุกคลังจะทำ Rack ได้จำนวนระดับเท่ากัน

ตัวอย่าง

ดังนั้นก่อนออกแบบควรส่ง ความสูงสินค้าสูงสุด ไม่ใช่เฉพาะค่าเฉลี่ย

เพราะพาเลทที่สูงที่สุดอาจเป็นตัวกำหนด Rack Level ทั้งระบบ

จุดผิดพลาดที่พบบ่อยก่อนติดตั้ง Pallet Rack

ดูเฉพาะแบบอาคาร

Drawing ระบุหลังคาสูง 9 เมตร จึงสั่ง Rack สูง 8.5 เมตร แต่เมื่อ Survey จริงพบว่ามี Fire Pipe ที่ระดับ 8 เมตร

สุดท้ายต้องแก้แบบหรือเปลี่ยนระดับ Rack

วัดเพียงจุดเดียว

คลังสินค้าหลังคาลาดเอียงหรือมี Beam หลายระดับอาจมี Clear Height ต่างกันเป็นเมตร

ไม่รวมความสูงสินค้า

แจ้งผู้ผลิตเพียงขนาดพาเลท แต่ไม่ได้แจ้งความสูงสินค้าจริง ทำให้คำนวณ Level ผิด

ไม่ตรวจ Forklift

Rack ออกแบบได้ 5 ระดับ แต่รถเดิมทำงานได้เพียง 4 ระดับ

ไม่ตรวจ Sprinkler

การเปลี่ยนจากวางสินค้าบนพื้นไปเป็น Rack สูงสามารถเปลี่ยนลักษณะและความเสี่ยงของพื้นที่จัดเก็บ จึงควรตรวจระบบดับเพลิงร่วมด้วย

Checklist ก่อนส่งข้อมูลให้ผู้ออกแบบชั้นวางสินค้า

ก่อนขอ Layout หรือใบเสนอราคา ควรเตรียมอย่างน้อย

• ความกว้าง × ความยาวของคลัง

• Clear Height แต่ละ Zone

• ตำแหน่งเสา

• ตำแหน่งประตู

• ตำแหน่ง Fire Exit

• ระดับ Sprinkler

• ตำแหน่ง Beam / Truss

• ระบบ MEP ที่กีดขวาง

• ขนาด Pallet

• ความสูงสินค้า

• น้ำหนักสูงสุดต่อ Pallet

• จำนวน Pallet

• จำนวน SKU

• รุ่นและประเภท Forklift

• Maximum Lift Height

• ข้อมูลพื้น Concrete Slab

ยิ่งข้อมูลหน้างานครบ การออกแบบ Rack ก็ยิ่งสามารถใช้พื้นที่ได้เต็มประสิทธิภาพและลดการแก้ไขแบบภายหลัง

สรุป: ก่อนออกแบบ Rack ต้องรู้ Clear Height จริง

Clear Height เป็นหนึ่งในข้อมูลพื้นฐานที่สำคัญที่สุดก่อนออกแบบชั้นวางของอุตสาหกรรม

ไม่ควรใช้เพียงความสูงหลังคาหรือความสูงจากแบบอาคาร เพราะพื้นที่จริงอาจมีคาน ท่อ Sprinkler โคมไฟ หรือระบบ MEP อยู่ต่ำกว่าหลังคา

แนวทางที่เหมาะสมคือ

Survey พื้นที่ → หา Clear Height แต่ละ Zone → ตรวจสินค้า → ตรวจ Forklift → ตรวจระบบดับเพลิง → ออกแบบ Rack Elevation → คำนวณจำนวน Pallet Position

วิธีนี้ช่วยให้คลังสินค้าใช้พื้นที่แนวดิ่งได้คุ้มค่าขึ้น พร้อมลดความเสี่ยงจากการออกแบบ Rack สูงเกินข้อจำกัดของพื้นที่จริง

FAQ: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Clear Height

Clear Height คืออะไร?

Clear Height คือระยะจากระดับพื้นใช้งานจริงไปถึงจุดกีดขวางถาวรที่ต่ำที่สุดด้านบน เช่น คาน ท่อ หรือระบบประกอบอาคาร ใช้เป็นข้อมูลสำคัญในการกำหนดความสูงของชั้นวางสินค้า

Clear Height วัดจากพื้นถึงหลังคาเลยหรือไม่?

ไม่เสมอไป หากมีคาน ท่อ Sprinkler โคมไฟ หรือระบบอื่นอยู่ต่ำกว่าหลังคา ต้องนำระดับของสิ่งกีดขวางดังกล่าวมาพิจารณาด้วย

โกดังสูง 10 เมตร ทำ Rack สูง 10 เมตรได้ไหม?

ไม่ควรสรุปจากความสูงอาคารเพียงอย่างเดียว ต้องตรวจ Clear Height ระบบดับเพลิง ความสูงสินค้า ความสามารถของ Forklift และระยะปลอดภัยก่อน

Clear Height มีผลกับจำนวนพาเลทอย่างไร?

Clear Height ที่มากขึ้นอาจช่วยเพิ่มจำนวนระดับจัดเก็บ ทำให้จำนวน Pallet Position เพิ่มขึ้นโดยไม่ต้องเพิ่มพื้นที่โกดัง แต่ต้องอยู่ภายใต้ข้อจำกัดด้านความปลอดภัยและอุปกรณ์ขนถ่าย

ต้องวัด Clear Height กี่จุด?

ขึ้นอยู่กับขนาดและลักษณะอาคาร หากเป็นโกดังขนาดใหญ่ หลังคาลาดเอียง หรือมีระบบ MEP หลายระดับ ควรแบ่งพื้นที่ออกเป็นหลาย Zone และเก็บค่าจุดต่ำสุดของแต่ละ Zone

ใช้แบบก่อสร้างแทนการ Survey ได้ไหม?

ใช้สำหรับออกแบบเบื้องต้นได้ แต่ก่อนผลิตและติดตั้ง Rack ควรตรวจสอบพื้นที่จริง เพราะระดับโครงสร้างและงานระบบจริงอาจแตกต่างจาก Drawing

Clear Height กับ Rack Height เหมือนกันไหม?

ไม่เหมือนกัน Clear Height คือพื้นที่แนวดิ่งที่มีอยู่ในอาคาร ส่วน Rack Height คือความสูงจริงของโครงชั้นวาง ซึ่งจะต้องออกแบบให้อยู่ภายในข้อจำกัดของพื้นที่ ระบบดับเพลิง สินค้า และอุปกรณ์ขนถ่าย

อะไรคือสิ่งที่ควรวัดพร้อม Clear Height?

ควรวัดตำแหน่งเสา Beam, Truss, Sprinkler, Fire Pipe, Lighting, Cable Tray, HVAC และสิ่งกีดขวางอื่น พร้อมเก็บข้อมูลขนาดพาเลท น้ำหนักสินค้า และ Forklift ที่ใช้งาน

#ClearHeight #ชั้นวางของอุตสาหกรรม #ชั้นวางสินค้า #ชั้นวางพาเลท #PalletRack #WarehouseRack #ออกแบบคลังสินค้า #ระบบคลังสินค้า #WarehouseDesign #WarehouseSolution #RackSystem #คลังสินค้า

💬 ปรึกษาระบบชั้นวางพาเลททาง LINE
👉 https://page.line.me/002dihds

💬 Facebook Fanpage
👉 https://www.facebook.com/hachiko.safety/

🏗️ บริการออกแบบ–ติดตั้งระบบคลังสินค้าอัตโนมัติ
👉 https://hachikosafety.com/pages/ระบบคลังสินค้าอัตโนมัติ

🏗️ บริการออกแบบ–ติดตั้งระบบชั้นวางสินค้าอุตสาหกรรม
👉 https://hachikosafety.com/pages/installation-rack

📦 ดูสินค้า: ชั้นเหล็กวางของ / ชั้นวางพาเลท / ชั้นวางของเหล็ก / ชั้นวางอุตสาหกรรม
👉 https://hachikosafety.com/pages/ชั้นวางของอุตสาหกรรม-ชั้นวางของเหล็ก

🛒 ดูสินค้าชั้นวางทั้งหมด
👉 https://hachikosafety.com/collections/ชั้นวางสินค้า