คลังอัตโนมัติกับ Data Analytics ปรับปรุงการจัดเก็บสินค้าอย่างไร

คลังอัตโนมัติกับการวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อปรับปรุงการจัดเก็บสินค้า

ในอดีต การบริหารคลังสินค้ามักอาศัยประสบการณ์ของพนักงานในการกำหนดว่าสินค้าควรจัดเก็บบริเวณใด แต่เมื่อจำนวน SKU เพิ่มขึ้น ปริมาณคำสั่งซื้อเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา และลูกค้าต้องการความรวดเร็วมากขึ้น วิธีการแบบเดิมอาจไม่เพียงพออีกต่อไป

คลังอัตโนมัติ (Automated Warehouse) จึงไม่ได้มีประโยชน์เฉพาะเรื่องการใช้เครื่องจักรหรือหุ่นยนต์แทนแรงงานเท่านั้น แต่ยังสามารถนำข้อมูลจากการรับสินค้า การจัดเก็บ การเคลื่อนย้าย และการเบิกจ่าย มาวิเคราะห์เพื่อปรับปรุงตำแหน่งจัดเก็บสินค้าให้เหมาะสมมากขึ้นได้

เมื่อระบบอัตโนมัติทำงานร่วมกับ WMS, ASRS, Shuttle, AGV หรือ AMR ข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้คลังสินค้าตอบคำถามสำคัญได้ เช่น สินค้าตัวไหนเคลื่อนไหวเร็ว ควรเก็บไว้ตรงไหน ช่องจัดเก็บใดถูกใช้งานมากเกินไป หรือพื้นที่ใดในคลังยังถูกใช้ไม่เต็มประสิทธิภาพ

คลังอัตโนมัติใช้ข้อมูลปรับปรุงการจัดเก็บอย่างไร?

คำตอบสั้น ๆ:
คลังอัตโนมัติสามารถรวบรวมข้อมูลการเคลื่อนไหวของสินค้า เช่น จำนวนครั้งที่เบิกสินค้า ปริมาณคงเหลือ ระยะเวลาเก็บ ตำแหน่งจัดเก็บ และความถี่ในการเติมสินค้า แล้วนำข้อมูลเหล่านี้มาวิเคราะห์เพื่อกำหนดตำแหน่งจัดเก็บที่เหมาะสม ลดระยะทางการเคลื่อนย้าย เพิ่มความเร็วในการเบิกจ่าย และใช้พื้นที่คลังได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

ตัวอย่างเช่น สินค้าที่ถูกเบิกบ่อยอาจถูกย้ายมาไว้ใกล้จุด Picking หรือจุดจ่ายสินค้า ส่วนสินค้าที่เคลื่อนไหวช้าสามารถจัดเก็บในตำแหน่งด้านในหรือบริเวณที่ใช้เวลาเข้าถึงมากกว่า

ข้อมูลคือหัวใจสำคัญของคลังอัตโนมัติ

ระบบคลังอัตโนมัติสามารถสร้างข้อมูลได้แทบทุกขั้นตอน ตั้งแต่สินค้ามาถึงคลังจนกระทั่งถูกส่งออก

ข้อมูลที่มักนำมาใช้วิเคราะห์ ได้แก่

เมื่อมีข้อมูลเพียงพอ ผู้ดูแลคลังไม่จำเป็นต้องตัดสินใจจากความรู้สึกเพียงอย่างเดียว แต่สามารถใช้ข้อมูลจริงเป็นฐานในการปรับ Layout และ Storage Strategy

1. วิเคราะห์สินค้า Fast Moving และ Slow Moving

หนึ่งในการวิเคราะห์ที่สำคัญที่สุดคือการตรวจสอบว่า SKU ใดมีการเคลื่อนไหวมากที่สุด

โดยทั่วไปสามารถแบ่งสินค้าเป็นกลุ่ม เช่น

• Fast Moving สินค้าที่มีการเบิกบ่อย

• Medium Moving สินค้าที่มีการเคลื่อนไหวปานกลาง

• Slow Moving สินค้าที่เบิกน้อย

• Non-Moving สินค้าที่ไม่มีการเคลื่อนไหวเป็นเวลานาน

สินค้าที่เคลื่อนไหวเร็วควรจัดเก็บในตำแหน่งที่เข้าถึงง่าย เพื่อช่วยลดระยะเวลาการเคลื่อนที่ของพนักงาน Forklift, AGV หรือ AMR

ในระบบ ASRS หรือ Shuttle System ระบบสามารถกำหนดตำแหน่งจัดเก็บตามความถี่ในการเบิกสินค้าได้เช่นกัน

2. วิเคราะห์ Slotting เพื่อหาตำแหน่งจัดเก็บที่เหมาะสม

Warehouse Slotting คือการวิเคราะห์ว่าสินค้าแต่ละ SKU ควรอยู่ในตำแหน่งใดของคลัง

ไม่ได้พิจารณาเพียงว่าสินค้าชิ้นไหนขายดี แต่ยังอาจดูปัจจัยหลายด้านร่วมกัน เช่น

• ความถี่ในการเบิก

• ปริมาณสินค้าต่อคำสั่งซื้อ

• ขนาดสินค้า

• น้ำหนัก

• ความสัมพันธ์ระหว่าง SKU

• พื้นที่จัดเก็บที่ต้องใช้

• วิธีการหยิบสินค้า

• ประเภทพาเลท

ตัวอย่างเช่น สินค้า A และ B มักถูกสั่งพร้อมกัน การจัดเก็บสินค้าให้อยู่ในบริเวณใกล้กันสามารถลดระยะทาง Picking ได้

3. ใช้ข้อมูลเพิ่มประสิทธิภาพพื้นที่จัดเก็บ

คลังสินค้าหลายแห่งไม่ได้มีปัญหาเรื่องพื้นที่น้อยเพียงอย่างเดียว แต่อาจมีปัญหา ใช้พื้นที่ที่มีอยู่ไม่เต็มประสิทธิภาพ

ระบบวิเคราะห์ข้อมูลสามารถช่วยตรวจสอบได้ว่า

• Rack ช่องไหนถูกใช้งานมาก

• ช่องไหนว่างบ่อย

• พื้นที่ใดมีสินค้าเก็บหนาแน่นเกินไป

• สินค้าขนาดเล็กถูกเก็บในช่องขนาดใหญ่เกินความจำเป็นหรือไม่

• จำนวนช่องจัดเก็บเหมาะสมกับจำนวนพาเลทหรือไม่

ข้อมูลเหล่านี้สามารถนำไปใช้วางแผนเพิ่ม Selective Rack, Double Deep Rack, Shuttle Rack หรือระบบ ASRS ให้เหมาะกับรูปแบบสินค้าจริงได้

4. วิเคราะห์จำนวนพาเลทที่ต้องจัดเก็บ

สำหรับคลังสินค้าที่จัดเก็บสินค้าบนพาเลท ข้อมูลจำนวนพาเลทเป็นตัวแปรสำคัญมาก

ควรวิเคราะห์ทั้ง

จำนวนพาเลทปัจจุบัน + ปริมาณสูงสุด + แนวโน้มการเติบโต

ตัวอย่างเช่น

ปัจจุบันมีสินค้า 1,000 พาเลท แต่ในช่วง Peak Season อาจเพิ่มเป็น 1,500 พาเลท

หากออกแบบระบบให้รองรับเพียงค่าเฉลี่ย อาจเกิดปัญหาพื้นที่ไม่เพียงพอในช่วงที่ปริมาณสินค้าเพิ่มขึ้น

ดังนั้นการออกแบบคลังอัตโนมัติควรพิจารณาข้อมูลย้อนหลังและ Forecast ควบคู่กัน

5. วิเคราะห์ระยะทางการเคลื่อนย้ายสินค้า

ในคลังแบบ Manual ระยะทางการเดินหรือการขับ Forklift เป็นหนึ่งในต้นทุนที่มักถูกมองข้าม

แต่ในคลังอัตโนมัติสามารถบันทึกเส้นทางของ

• Forklift

• AGV

• AMR

• Stacker Crane

• Shuttle

• Conveyor

แล้วนำข้อมูลมาวิเคราะห์ว่ามีการเดินทางที่ไม่จำเป็นหรือไม่

ตัวอย่างเช่น หาก AGV ต้องเดินทางไป-กลับระยะไกลหลายร้อยครั้งต่อวัน การเปลี่ยนตำแหน่งสินค้าเพียงเล็กน้อยอาจช่วยลดระยะทางรวมได้มาก

6. ใช้ข้อมูลจาก WMS ร่วมกับระบบอัตโนมัติ

WMS หรือ Warehouse Management System เป็นระบบสำคัญที่ช่วยบริหารข้อมูลในคลังสินค้า

WMS สามารถเชื่อมต่อกับระบบต่าง ๆ เช่น

• ASRS

• Shuttle System

• AGV

• AMR

• Conveyor

• Picking System

• ERP

• MES

เมื่อระบบทำงานร่วมกัน WMS สามารถส่งคำสั่งว่าสินค้าควรถูกจัดเก็บตรงไหน และระบบ Automation ทำหน้าที่เคลื่อนย้ายสินค้าไปยังตำแหน่งดังกล่าว

ข้อมูลการทำงานก็จะถูกส่งกลับมาใช้วิเคราะห์ต่อเนื่อง

7. วิเคราะห์ ABC เพื่อปรับตำแหน่งสินค้า

อีกวิธีที่นิยมคือ ABC Analysis

แต่ในคลังขนาดใหญ่ การวิเคราะห์ ABC เพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ จึงมักนำข้อมูลอื่น เช่น Cube Size, Weight, Order Frequency และ SKU Correlation มาร่วมวิเคราะห์ด้วย

8. ตรวจหาสินค้าที่จัดเก็บนานเกินไป

ข้อมูลจากคลังอัตโนมัติช่วยให้สามารถตรวจสอบ Storage Duration หรือ Dwell Time ของสินค้าได้

ตัวอย่างเช่น

สินค้า SKU-A ถูกเก็บเฉลี่ย 5 วัน
สินค้า SKU-B ถูกเก็บเฉลี่ย 45 วัน
สินค้า SKU-C ไม่เคลื่อนไหวมากกว่า 120 วัน

ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้ผู้ดูแลคลังสามารถตรวจสอบสินค้าที่อาจกลายเป็น Dead Stock และนำพื้นที่กลับมาใช้กับสินค้าที่มีการหมุนเวียนมากกว่า

ตารางเปรียบเทียบคลังแบบเดิมกับคลังที่ใช้ Data Analytics

คลังอัตโนมัติไม่ได้หมายความว่าต้องเปลี่ยนทั้งคลัง

หลายโรงงานอาจคิดว่าการทำคลังอัตโนมัติต้องลงทุนระบบทั้งหมดพร้อมกัน แต่ในทางปฏิบัติสามารถเริ่มเป็นขั้นตอนได้

เช่น

ระยะที่ 1: เก็บข้อมูล Stock และ Movement ให้เป็นระบบ

ระยะที่ 2: นำ WMS เข้ามาช่วยบริหารตำแหน่งสินค้า

ระยะที่ 3: ใช้ AGV หรือ AMR ลดงานขนย้ายซ้ำ ๆ

ระยะที่ 4: ใช้ Shuttle หรือ ASRS กับพื้นที่ที่มีปริมาณสินค้าสูง

ระยะที่ 5: วิเคราะห์ข้อมูลเพื่อปรับ Slotting และ Flow ของคลังอย่างต่อเนื่อง

แนวทางนี้ช่วยให้สามารถลงทุนตามปัญหาและความต้องการจริงของแต่ละคลังได้

วิธีใช้ข้อมูลปรับปรุงการจัดเก็บในคลังอัตโนมัติ

ขั้นตอนที่ 1 เก็บข้อมูลสินค้า

รวบรวม SKU, ขนาดสินค้า, น้ำหนัก, จำนวนพาเลท, Stock และข้อมูลการเคลื่อนไหวย้อนหลัง

ขั้นตอนที่ 2 วิเคราะห์ความถี่ในการเบิก

ตรวจสอบว่าสินค้าชนิดใดถูกเบิกบ่อย และแบ่งสินค้าเป็น Fast, Medium และ Slow Moving

ขั้นตอนที่ 3 วิเคราะห์พื้นที่จัดเก็บ

ตรวจสอบ Occupancy ของ Rack และตำแหน่งว่าง เพื่อดูว่าพื้นที่ถูกใช้งานอย่างเหมาะสมหรือไม่

ขั้นตอนที่ 4 ทำ Slotting Analysis

กำหนดตำแหน่งจัดเก็บใหม่ตามความถี่ในการเบิก ขนาด น้ำหนัก และความสัมพันธ์ของสินค้าแต่ละ SKU

ขั้นตอนที่ 5 วิเคราะห์ Material Flow

ตรวจสอบเส้นทางการเคลื่อนที่ของสินค้า Forklift, AGV หรือ AMR เพื่อหาจุดที่สามารถลดระยะทางได้

ขั้นตอนที่ 6 ปรับระบบจัดเก็บ

อาจปรับตำแหน่งสินค้า Layout หรือเลือกระบบ Rack และ Automation ให้เหมาะกับข้อมูลที่พบ

ขั้นตอนที่ 7 วัดผลและปรับปรุงต่อเนื่อง

ติดตาม KPI เช่น Picking Time, Storage Utilization, Travel Distance และ Inventory Turnover แล้วนำข้อมูลกลับมาปรับระบบอีกครั้ง

KPI ที่ควรติดตามในคลังอัตโนมัติ

ตัวชี้วัดที่สามารถนำมาใช้ประเมินประสิทธิภาพของระบบ ได้แก่

การดู KPI ควรดูเป็นแนวโน้มต่อเนื่อง ไม่ควรพิจารณาเพียงตัวเลขช่วงเวลาใดเวลาหนึ่ง

สรุป

คลังอัตโนมัติที่มีประสิทธิภาพไม่ได้เกิดจากเครื่องจักรเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากการใช้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจ

เมื่อข้อมูลจาก WMS, ASRS, AGV, AMR หรือระบบจัดเก็บถูกนำมาวิเคราะห์อย่างถูกต้อง ธุรกิจสามารถมองเห็นพฤติกรรมการเคลื่อนไหวของสินค้าได้ละเอียดขึ้น ตั้งแต่ SKU ที่เบิกบ่อย ตำแหน่งที่ใช้พื้นที่ไม่คุ้มค่า ไปจนถึงเส้นทางขนย้ายที่ใช้เวลามากเกินไป

ผลลัพธ์คือสามารถปรับตำแหน่งสินค้า ลดระยะทางการเคลื่อนย้าย เพิ่มความเร็วในการทำงาน และวางแผน Capacity ของคลังได้แม่นยำขึ้น

ดังนั้นก่อนลงทุนระบบคลังอัตโนมัติ ควรเริ่มจากคำถามว่า “เรามีข้อมูลอะไร และข้อมูลนั้นสามารถช่วยปรับปรุงการทำงานส่วนไหนได้บ้าง” เพราะข้อมูลที่ดีจะช่วยให้การลงทุน Automation ตอบโจทย์การใช้งานจริงมากกว่าเพียงการเพิ่มเทคโนโลยีเข้าไปในคลัง

FAQ: คำถามที่พบบ่อย

คลังอัตโนมัติสามารถวิเคราะห์ข้อมูลอะไรได้บ้าง?

สามารถวิเคราะห์ข้อมูล Stock, SKU Movement, Picking Frequency, จำนวนพาเลท, ตำแหน่งจัดเก็บ, ระยะเวลาเก็บสินค้า และเส้นทางการเคลื่อนย้าย เพื่อใช้ปรับปรุงการจัดเก็บและการทำงานภายในคลัง

WMS มีความสำคัญกับคลังอัตโนมัติอย่างไร?

WMS ทำหน้าที่บริหารข้อมูล Stock ตำแหน่งสินค้า และคำสั่งงานภายในคลัง รวมถึงสามารถเชื่อมต่อกับ ASRS, Shuttle, AGV และ AMR เพื่อควบคุมการจัดเก็บและเคลื่อนย้ายสินค้า

Data Analytics ช่วยลดพื้นที่คลังได้หรือไม่?

การวิเคราะห์ข้อมูลช่วยให้เห็นว่าพื้นที่ใดถูกใช้ไม่เต็มประสิทธิภาพ และสินค้าแต่ละประเภทต้องการพื้นที่จริงเท่าใด จึงช่วยเพิ่ม Storage Density ได้ แต่ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับ Layout ประเภทสินค้า และระบบจัดเก็บที่ใช้

สินค้า Fast Moving ควรเก็บไว้ตรงไหน?

โดยทั่วไปควรอยู่ในตำแหน่งที่เข้าถึงง่ายและใกล้พื้นที่ Picking หรือ Dispatch เพื่อลดระยะทางและเวลาในการหยิบสินค้า

คลังทั่วไปสามารถเริ่มใช้ Data Analytics ได้หรือไม่?

ได้ ไม่จำเป็นต้องมี ASRS ก่อน สามารถเริ่มจากข้อมูล Stock, Order และ Inventory Movement ใน WMS หรือ ERP แล้วนำมาวิเคราะห์เพื่อปรับ Slotting และ Layout ก่อนลงทุน Automation เพิ่มเติม

ASRS ช่วยเรื่องการวิเคราะห์ข้อมูลหรือไม่?

ASRS สามารถสร้างข้อมูลการรับเข้า จัดเก็บ และเบิกจ่ายสินค้าได้อย่างเป็นระบบ เมื่อนำข้อมูลเหล่านี้มารวมกับ WMS จะช่วยวิเคราะห์ Throughput, Storage Utilization และพฤติกรรมการเคลื่อนไหวของสินค้าได้

ต้องมีข้อมูลย้อนหลังเท่าใดก่อนออกแบบคลังอัตโนมัติ?

ควรมีข้อมูลที่ครอบคลุมรอบการทำงานและช่วง Peak ของธุรกิจให้มากพอที่จะเห็นรูปแบบการใช้งานจริง โดยเฉพาะจำนวน SKU, จำนวนพาเลท, Inventory Movement และปริมาณ Inbound/Outbound

#คลังอัตโนมัติ #คลังสินค้าอัตโนมัติ #WarehouseAutomation #ASRS #WMS #DataAnalytics #WarehouseManagement #AGV #AMR #ระบบคลังสินค้า #ระบบจัดเก็บสินค้า #SmartWarehouse

💬 ปรึกษาระบบชั้นวางพาเลททาง LINE
👉 https://page.line.me/002dihds

💬 Facebook Fanpage
👉 https://www.facebook.com/hachiko.safety/

🏗️ บริการออกแบบ–ติดตั้งระบบคลังสินค้าอัตโนมัติ
👉 https://hachikosafety.com/pages/ระบบคลังสินค้าอัตโนมัติ

🏗️ บริการออกแบบ–ติดตั้งระบบชั้นวางสินค้าอุตสาหกรรม
👉 https://hachikosafety.com/pages/installation-rack

📦 ดูสินค้า: ชั้นเหล็กวางของ / ชั้นวางพาเลท / ชั้นวางของเหล็ก / ชั้นวางอุตสาหกรรม
👉 https://hachikosafety.com/pages/ชั้นวางของอุตสาหกรรม-ชั้นวางของเหล็ก

🛒 ดูสินค้าชั้นวางทั้งหมด
👉 https://hachikosafety.com/collections/ชั้นวางสินค้า